იბრაჰიმ ალ-ქუნი (ლიბია/შვეიცარია)

აი, იბრაჰიმ ალ-კონის ბიოგრაფიისა და მისი რომანის „ოქროს მტვერი“ ამონარიდის ზუსტი, მხატვრულად გამართული ქართული თარგმანი:

ლიბიელი ტუარეგი რომანისტი და მოთხრობების ავტორი, იბრაჰიმ ალ-კონი, არაბულენოვანი ლიტერატურის ერთ-ერთი ყველაზე ორიგინალური და ნოვატორი ავტორია. იგი დაიბადა 1948 წელს ფეცანის რეგიონში, ლიბიის უდაბნოს ქალაქ გადიმესის მახლობლად. ალ-კონი ტუარეგების ტრადიციებზე აღიზარდა, რომლებსაც ხალხში „პირბადრიან“ ან „ლურჯ კაცებს“ უწოდებენ. მითოლოგიური ელემენტები, სულიერი ძიება და ეგზისტენციალური კითხვები ერთმანეთს ერწყმის ალ-კონის შემოქმედებაში, რომელსაც ხშირად მოიხსენიებენ როგორც მაგიურ რეალისტს, სუფიური იგავების ოსტატსა და პოეტურ რომანისტს. ბავშვობა უდაბნოში გაატარა, არაბულად წერა-კითხვა კი თორმეტი წლის ასაკში ისწავლა. ალ-კონიმ შედარებითი ლიტერატურათმცოდნეობა მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტში შეისწავლა, რის შემდეგაც ჟურნალისტად და კულტურული ჟურნალის რედაქტორად მუშაობდა მოსკოვსა და ვარშავაში, სანამ შვეიცარიაში გადასახლდებოდა. მას მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო და მნიშვნელოვანი ლიტერატურული პრემია — მათ შორის მოჰამედ ზეფზაფის სახელობის არაბული რომანის პრემია 2005 წელს და შეიხ ზაიედის ლიტერატურული პრემია 2008 წელს — მისი მრავალი წიგნი კი 35 ენაზეა თარგმნილი. 2015 წელს ალ-კონი ბუკერის საერთაშორისო პრემიის ფინალისტთა შორის დასახელდა. მისი რომანი „ოქროს მტვერი“ (არაბულად პირველად გამოიცა 1990 წელს სათაურით „ალ-ტიბრ“) ქართულ ენაზე 2016 წელს დაიბეჭდა. მისი კიდევ ერთი რომანი, „ქვის სისხლდენა“, ქართულად 2017 წელს გამოიცა.

ოქროს მტვერი (ამონარიდი)

თავის ვედრებაზე პასუხი რომ ვერ მიიღო, უხაიადმა თავი აუღებელ კლდეს შეაფარა. ნაპრალის შესასვლელი ლოდებით ამოქოლა და სხეული თავის ახალ საპყრობილეში შეატია. იქ საღამოს შევიდა და მჯდომარემ დაიძინა — მუხლები მკერდზე მიებჯინა.

მხოლოდ დილით შენიშნა მან ძველთაძველი ხალხის ფერადი ნახატები, რომლებითაც აზიდული კედლები მოეფინათ. მისგან მარჯვნივ, მინდორზე გაშლილი კამეჩების ნახირი აუჩქარებლად ბალახობდა — ზოგს თავი მიწისკენ დაეხარა და ბალახს ძოვდა, სხვებს კი ზანტად აეყოლებინათ თავი და ისეთ შთაბეჭდილებას ტოვებდნენ, თითქოს იცოხნებოდნენო. მისგან მარცხნივ კი, ძველ ჯადოქრებს მომაჯადოებელი სცენა გამოეკვეთათ: მწყემსთა ჯგუფი გიგანტური რქებით დაგვირგვინებულ მუფლონს მისდევდა. ცხოველი შორეული მთისკენ გარბოდა. მონადირეთაგან ზოგს შუბი ემარჯვა, სხვები კი მსხვერპლს მშვილდ-ისრით ესროდნენ.

ნადირის ბედის გამოცნობა რთული იყო: მუფლონსა და მონადირეებს შორის მანძილი არ მიანიშნებდა, რომ იგი თავს დააღწევდა, მიუხედავად იმისა, რომ მისი გზის ბოლოს მთა აღმართულიყო. მხატვარს მთა ჰორიზონტზე დაეხატა, რათა საცოდავი მუფლონისთვის იმედი მიეცა. მთა მისი გადარჩენის ერთადერთი სასოება იყო. ცხოველმა ეს იცოდა და მთელი ძალღონით მიისწრაფოდა. აშკარა იყო, რომ მუფლონი ქანცგაწყვეტილიყო, ეს მისი სხეულის კონტურებშიც იკითხებოდა. ცხოველის ფიგურა დამძიმებულიყო, თუმცა ძალას მაინც უცნობიდან იკრებდა — იმ უცნობიდან, რაც ქმნილებას სიცოცხლის სიყვარულისკენ უბიძგებს. მონადირეებმაც იცოდნენ, რომ თუ მუფლონი მთას შეაფარებდა თავს, გაექცეოდათ, და დევნა გააძლიერეს. ისინი შუბებსა და ისრებს დიდი სიზუსტით უმიზნებდნენ, თუმცა მუფლონი მაინც უვნებელი რჩებოდა. მიუხედავად ამისა, ცხოველის გადარჩენის შანსი მაინც მცირე იყო.

უხაიადმა არ იცოდა, საიდან ჰქონდა ასეთი რწმენა, რომ მუფლონი აუცილებლად დაიღუპებოდა. ვერ გაეგო, როგორ მოახერხა მხატვარმა-ჯადოქარმა ამ შემაშფოთებელი ფინალის ასე გადმოცემა. არც ის იცოდა, რატომ მოჰგვარა ამ აღმოჩენამ ასეთი სასოწარკვეთა — თითქოს შეიხები ყოფილიყვნენ თავიანთ აღტკინებასა და ექსტაზში.

ინგლისურიდან თარგმნა ელიოტ კოლამ